เจาะ Climate Risk Index 2026 ไทยอยู่ตรงไหนในวิกฤตสภาพภูมิอากาศ

เป็นธรรมเนียมปฏิบัติมานานเกือบ 20 ปี สำหรับ Germanwatch องค์กรประเมินผลกระทบจากเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้ว ที่จะเผยแพร่รายงาน Climate Risk Index หรือ CRI ในแต่ละปี เพื่อนำเสนอดัชนีวิเคราะห์และจัดอันดับประเทศต่างๆ จากผลกระทบจากความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ ทั้งพายุ น้ำท่วม ภัยแล้ง และคลื่นความร้อน โดยดัชนีนี้ อันดับยิ่งน้อยเท่าไร จะหมายถึงประเทศยิ่งได้รับผลกระทบรุนแรงและมีความเสี่ยงสูงมากเท่านั้น รายงานฉบับล่าสุดคือ Climate Risk Index 2026 ที่เผยแพร่เมื่อปลายปี 2025 จัดทำขึ้นโดยใช้ฐานข้อมูลระหว่างประเทศในช่วงเวลา 30 ปี นับตั้งแต่ปี 1995–2024 ครอบคลุมทั้งจำนวนครั้งของภัยพิบัติที่เกิดขึ้น จำนวนผู้เสียชีวิต จำนวนผู้ได้รับผลกระทบ และความเสียหายทางเศรษฐกิจ จากรายงานฉบับดังกล่าว พบว่าประเทศไทยอยู่ในอันดับ 17 ของโลกเมื่ออิงจากข้อมูลเฉพาะในปี 2024 และอยู่ในอันดับ 22 สำหรับดัชนีระยะยาวที่ใช้ข้อมูลตลอด 20 ปี แม้ในภาพรวมไทยจะไม่ใช่ประเทศที่วิกฤตที่สุด แต่สิ่งที่ต้องจับตามองคือ ไทยไต่จากอันดับ 69 ในปี 2023 สู่อันดับ […]

ส่องเส้นทาง Net Zero ไทย เป้าหมายที่ตั้งไว้ ต้องเดินต่ออีกแค่ไหน

เส้นทางในการเดินหน้าสู่เป้าหมายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ของไทยเป็นเรื่องที่ทุกฝ่ายควรสนใจและติดตาม โดยเฉพาะการจับตามองภาคพลังงานที่ถือเป็นหัวใจของการเปลี่ยนผ่านนี้ เพราะเป็นอุตสาหกรรมที่เป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกรายใหญ่สุดของประเทศ และเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่อยู่เบื้องหลังการขับเคลื่อนเศรษฐกิจทั้งระบบ การเข้าใจสถานการณ์นี้จึงไม่ใช่แค่การรู้ข้อมูลตัวเลขปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ลดลงและตัวเลขปีเป้าหมาย แต่ยังต้องเข้าใจถึงแนวโน้ม ทิศทาง และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ด้วย จึงจะเห็นถึงความเป็นไปได้และสิ่งที่ต้องดำเนินการเพื่อให้ประเทศไทยสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงได้ตามเป้าหมายที่ประกาศไว้ และนั่นทำให้เราไม่อาจมองข้าม ‘ผู้เล่นหลัก’ ซึ่งมีสัดส่วนกำลังการผลิตพลังงานส่วนใหญ่ของประเทศ ขยับเป้าสู่ NDC 3.0: ทุกภาคส่วนพร้อมแค่ไหน? NDC ย่อมาจาก Nationally Determined Contribution หรือเป้าหมายการมีส่วนร่วมของประเทศในการลดก๊าซเรือนกระจก ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยกำลังขับเคลื่อนแผนฉบับใหม่ล่าสุดอย่าง NDC 3.0 โดยขยับเป้าหมาย Net Zero ให้เร็วกว่าแผนเดิมถึง 15 ปี จากปี 2065 เป็น 2050 ทั้งยังตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง 47% หรือ 135.2 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าจากระดับปี 2019 ภายในปี 2035 และเตรียมแผนการลงทุนเพื่อดึงเม็ดเงินจากต่างประเทศ 230,000 ล้านบาท ในการสนับสนุนไทยลดก๊าซเรือนกระจก 32.8 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ตามเงื่อนไขของความตกลงปารีส อย่างไรก็ตาม การบรรลุเป้าหมายที่ท้าทายนี้ไม่อาจเกิดขึ้นได้เพียงเพราะการประกาศนโยบายของภาครัฐ แต่หัวใจสำคัญขึ้นอยู่กับว่า ‘ผู้เล่นตัวจริง’ ในภาคอุตสาหกรรมพลังงาน […]

เมื่อความยั่งยืนวัดกันที่ผลงาน: เปิดลิสต์ 5 บริษัทไทยที่ผูก ‘ค่าตอบแทน CEO’ ไว้กับ Net Zero

เป้าหมายในการลดก๊าซเรือนกระจกได้สร้างแนวปฏิบัติใหม่ๆ ให้เกิดขึ้นในภาคธุรกิจ หนึ่งในนั้นก็คือ การสร้างแรงจูงใจให้กับผู้บริหารระดับสูงในการกำกับดูแลการดำเนินงานของบริษัทให้เชื่อมโยงกับพันธกิจด้านการลดก๊าซเรือนกระจก โดยกว่าครึ่งของบริษัทที่อยู่ใน S&P 500 ระบุว่า มีการนำการประเมินผลด้าน ESG มาใช้เป็นส่วนหนึ่งในการกำหนดค่าตอบแทน เพื่อให้ผู้บริหารกำหนดและปฏิบัติตามนโยบายที่สอดคล้องกับเรื่องนี้ หลายบริษัทจึงระบุเงื่อนไขที่สัมพันธ์กับค่าตอบแทนอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นเป้าหมายระยะสั้น เช่น ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ต้องลดให้ได้ภายในระยะเวลา 3–5 ปี หรือเป้าหมายระยะยาว เช่น การเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานหมุนเวียน ไปจนถึงการบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ งานวิจัยของนักวิจัยจาก International Institute for Management Development (IMD) สถาบันการศึกษาด้านธุรกิจชั้นนำในสวิตเซอร์แลนด์ ร่วมกับ Politecnico di Milano ซึ่งศึกษาบริษัทจดทะเบียนรายใหญ่ของอิตาลี 220 แห่ง พบรูปแบบที่คล้ายกัน คือบริษัทเหล่านี้ล้วนมีตัวชี้วัดสิ่งแวดล้อมอยู่ในแผนค่าตอบแทน แต่มีน้ำหนักไม่มากพอจะขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงจริง กล่าวคือ ถึงแม้บริษัทเกือบครึ่งหนึ่งในกลุ่มตัวอย่างจะเริ่มผูกเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมเข้ากับค่าตอบแทน CEO แล้ว แต่น้ำหนักทางการเงินของตัวชี้วัดเหล่านี้กลับมีสัดส่วนเฉลี่ยเพียง 7.6% ของค่าตอบแทนรวม และแม้แต่บริษัทที่ประกาศเป้าหมาย Net Zero ชัดเจน ตัวเลขนี้ก็ยังไม่เกิน 10% เมื่อเทียบกับตัวชี้วัดทางการเงินอื่นที่มีน้ำหนักสูงกว่ามาก งานวิจัยชิ้นนี้เสนอแนวทางแก้ไขไว้ว่า […]

ทำไมเกณฑ์ Net Zero ไทย ต้องแคร์การฟ้องปิดปาก (SLAPP) ส่องตัวชี้วัดใน Net Zero Tracker ที่สำคัญในบริบทไทย

เมื่อพูดถึงเกณฑ์การลดก๊าซเรือนกระจก (Net Zero) ในระดับสากล สิ่งที่นึกถึงกันอาจเป็นตัวเลขการปล่อยคาร์บอน เทคโนโลยีพลังงานสะอาด หรือการชดเชยคาร์บอน แต่ Net Zero Tracker เกณฑ์ติดตามการลดก๊าซเรือนกระจกของไทย พัฒนาโดย บริษัท ป่าสาละ จำกัด มีตัวชี้วัดที่พิเศษและตอบโจทย์บริบทไทย ด้วยการหยิบประเด็น SLAPP ที่ไม่ได้อยู่ในเกณฑ์สากล มาเป็นมาตรวัดหนึ่งในการให้คะแนนบริษัทพลังงานไทย SLAPP ย่อมาจาก Strategic Lawsuit Against Public Participation หมายถึงการดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อระงับหรือขัดขวางการมีส่วนร่วมของสาธารณะ หรือที่เรียกว่า ‘การฟ้องปิดปาก’ นั่นเอง การฟ้องคดีแบบนี้นอกจากจะส่งผลให้การวิพากษ์วิจารณ์ประเด็นสาธารณะน้อยลงแล้ว ยังจำกัดการมีส่วนร่วมของประชาชน สร้างบรรยากาศของความกลัว และทำให้ผู้ถูกฟ้องคดีต้องแบกรับภาระทางจิตใจและทรัพย์สินอีกด้วย รายงานการศึกษาเรื่อง ‘กฎหมายและมาตรการป้องกันการดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมของสาธารณะในบริบทธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน’ ซึ่งจัดทำโดยโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) ประจำประเทศไทย สรุปภาพรวมของสถิติคดี SLAPP ในไทย ตั้งแต่ปี 2540 จนถึงกลางปี 2565 พบว่ามีคดีที่เข้าข่ายนี้และดำเนินคดีโดยภาคธุรกิจและรัฐวิสาหกิจรวมทั้งหมด 109 คดี และมีผู้ถูกฟ้องเป็นจำนวนรวมกว่า 400 คน นอกจากนี้ถ้านับตั้งแต่ปี […]

รายงานประจำปี พ.ศ. 2568 การประเมินนโยบายของบริษัทพลังงานตามเกณฑ์การติดตามพันธกิจรับมือกับภาวะโลกรวน (Net Zero Tracker)

ปี 2568 บริษัท ป่าสาละ จํากัด (ป่าสาละ, “คณะวิจัย”) ได้พัฒนาเกณฑ์การติดตามพันธกิจรับมือกับภาวะโลกรวน (Net Zero Tracker: NZT) โดยพัฒนาขึ้นจากโครงการที่คล้ายกันในต่างประเทศ นํามาประยุกต์ใช้ให้เข้ากับบริบทของอุตสาหกรรมพลังงานในไทย มีกระบวนการประเมินที่เป็นระบบ รวมถึงมีการสร้างการมีส่วนร่วมกับรัฐวิสาหกิจและบริษัทพลังงานไทย เพื่อผลักดันและส่งเสริมการพัฒนานโยบายและการเปิดเผยข้อมูลด้านการขับเคลื่อนเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ และการเปลี่ยนผ่านพลังงานที่ยุติธรรม ที่สอดคล้องกับความตกลงปารีสและมาตรฐานสากลมากยิ่งขึ้น คณะวิจัยประเมินนโยบายของรัฐวิสาหกิจและบริษัทพลังงาน 10 แห่ง (“บริษัท”) ที่ใหญ่ที่สุดในไทยโดยพิจารณาจากรัฐวิสาหกิจที่มีบทบาทสูงสุดในระบบการจัดการพลังงานของประเทศ และบริษัทพลังงานที่มีมูลค่าตลาด (market capitalization) สูงสุดในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) ณ วันที่ 28 เมษายน 2568 โดยจากเกณฑ์ดังกล่าว องค์กรและบริษัทที่ใหญ่ที่สุด 10 แห่ง มีรายนามดังต่อไปนี้ 1) การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (EGAT) 2) บริษัท ปตท. จํากัด (มหาชน) (PTT) 3) บริษัท กัลฟ์ ดีเวลลอปเมนท์ จํากัด (มหาชน) (GULF) […]

เปิดตัว Net Zero Tracker แพลตฟอร์มแรกในไทย ที่ชวนไปติดตามและตรวจสอบนโยบาย Net Zero ของบริษัทพลังงานไทย 10 แห่ง

18 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2569 — บริษัท ป่าสาละ จำกัด (“ป่าสาละ”) ซึ่งเป็นบริษัทวิจัยด้านธุรกิจยั่งยืนแห่งแรกของไทย เปิดตัว Net Zero Tracker (www.netzerotracker.co) แพลตฟอร์มแรกในประเทศไทยที่ชวนไปติดตามและตรวจสอบความก้าวหน้าของบริษัทพลังงานไทย 10 แห่ง ในการประกาศนโยบายและดำเนินงานเพื่อบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) จากการที่ประเทศไทยประกาศยกระดับเป้าหมายมุ่งสู่ Net Zero ภายในปี 2050 จากเดิมที่กำหนดไว้ในปี 2065 โดยตั้งเป้าลดก๊าซเรือนกระจก 47% ภายในปี 2035 ทำให้ภาคพลังงานซึ่งเป็นภาคที่มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในปี 2567 สูงที่สุด 93.9 ล้านตัน หรือคิดเป็น 38% มุ่งมั่นที่จะเดินทางไปสู่เป้าหมาย Net Zero ให้ได้ภายในกรอบเวลาที่กำหนด ป่าสาละ จึงได้จัดทำแพลตฟอร์ม Net Zero Tracker เพื่อติดตามการดำเนินนโยบาย Net Zero ของรัฐวิสาหกิจที่มีบทบาทสูงสุดในระบบการจัดการพลังงานของประเทศ และบริษัทพลังงานที่มีมูลค่าตลาดสูงสุดในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย 10 แห่ง เพื่อให้สามารถติดตามได้ว่าบริษัทพลังงานเหล่านี้มีความก้าวหน้าในการดำเนินนโยบายเพื่อไปสู่เป้าหมาย […]

การนำเสนอ Net Zero Tracker เครื่องมือติดตามและตรวจสอบนโยบาย Net Zero ของบริษัทพลังงานไทย

การประกาศยกระดับเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ของประเทศไทยให้ขยับเข้ามาภายในปี พ.ศ. 2593 (ค.ศ. 2050) จากเดิมที่กำหนดไว้ในปี พ.ศ. 2608 (ค.ศ. 2065) ทำให้ภาคพลังงานซึ่งเป็นภาคส่วนที่มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากที่สุด จำเป็นจะต้องมุ่งมั่นดำเนินการเพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Zero บริษัท ป่าสาละ จำกัด (“ป่าสาละ”) จึงได้จัดทำ ‘Net Zero Tracker’ เครื่องมือติดตามและตรวจสอบการเปิดเผยข้อมูลการเปลี่ยนผ่านพลังงานของภาคพลังงานไทย โดยคัดเลือกรัฐวิสาหกิจและบริษัทพลังงาน 10 แห่ง ที่ใหญ่ที่สุดในไทย พิจารณาจากรัฐวิสาหกิจที่มีบทบาทสูงสุดในระบบการจัดการพลังงานของประเทศ และบริษัทพลังงานที่มีมูลค่าตลาด (market capitalization) สูงสุดในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) ณ วันที่ 28 เมษายน 2568 โดยมีรายนามดังต่อไปนี้ เกณฑ์การประเมิน NZT มีหมวดหลักในการประเมิน 4 หมวดได้แก่ 1) การกำหนดเป้าหมาย (target) 2) การกำกับดูแลและการเปิดเผยข้อมูล (oversight and disclosure) […]

เขา Net Zero กันไปถึงไหน ติดตามได้จาก 7 แพลตฟอร์ม

ในวันที่ทั่วโลกร่วมกันตั้งเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี 2050 เพื่อหยุดยั้งภาวะโลกรวน ไม่ให้อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกสูงขึ้นเกิน 1.5-2 องศาเซลเซียส เมื่อเทียบกับยุคก่อนอุตสาหกรรม เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบทางสภาพภูมิอากาศที่รุนแรง หน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐหรือเอกชน ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ไม่ว่าจะเป็น กลุ่มอุตสาหกรรม บริษัทผู้ผลิตไฟฟ้า ภาคพลังงาน ภาคการขนส่ง ฯลฯ จึงต้องเร่งมีมาตรการต่างๆ เพื่อไปให้ถึงตามเป้าหมาย แต่ใครล่ะ ที่จะคอยติดตามดูว่าสิ่งที่ต้องทำ สิ่งที่สัญญาว่าจะทำ เพื่อไปให้ถึงเป้าหมาย Net Zero นั้นมีความคืบหน้าอย่างไร ภาคส่วนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ทั้งหลาย ได้ทำอะไร แค่ไหนบ้าง ชวนมาดู 7 แพลตฟอร์มจากทั่วโลก ที่ช่วยทำให้การติดตามและตรวจสอบความก้าวหน้าเรื่องนี้ในหลากหลายภาคส่วนและหลากหลายมิติ เพื่อทำให้เห็นว่าเรากำลังเข้าใกล้เป้าหมาย Net Zero มากแค่ไหน และยังมีอะไรที่ต้องทำอีกบ้าง Climate Action 100+ Climate Action 100+ เปิดตัวในเดือนธันวาคม ปี 2017 เกิดขึ้นจากความร่วมมือของเครือข่ายนักลงทุนจากทั่วโลกมากกว่า 600 ราย ภายใต้การสนับสนุนของคณะกรรมการกำกับดูแลระดับโลก (Global […]